Disfunctionele ademhaling bij kinderen

Wat is disfunctionele ademhaling?

Bij disfunctionele ademhaling is het ademhalingspatroon veranderd en past het niet goed bij wat het lichaam op dat moment nodig heeft. Normaal past de ademhaling zich automatisch aan: in rust ademen we rustig, terwijl de ademhaling tijdens bewegen vanzelf sneller en dieper wordt.

Een kind kan bijvoorbeeld snel en oppervlakkig ademen, regelmatig diep zuchten, de adem vasthouden of de beweging van borst en buik onvoldoende op elkaar afstemmen. Ook kan een kind tijdens inspanning de ademhaling te veel proberen te controleren, bijvoorbeeld uit angst om te hijgen.

Meer ademen dan het lichaam nodig heeft, heet hyperventilatie. Dit is één mogelijk patroon: niet ieder kind met disfunctionele ademhaling hyperventileert.

Benauwdheid kan verschillende oorzaken hebben. De huisarts of kinderarts beoordeelt of onderzoek naar bijvoorbeeld astma of andere aandoeningen nodig is. Astma en een veranderd ademhalingspatroon kunnen ook tegelijk voorkomen.

Welke klachten kunnen voorkomen?

Kinderen met een disfunctionele ademhaling kunnen verschillende klachten ervaren, zoals:

• Benauwdheid of het gevoel onvoldoende lucht te krijgen.
• Duizeligheid of hoofdpijn.
• Tintelingen in de handen of rondom de mond.
• Een snelle of oppervlakkige ademhaling, of regelmatig diep zuchten.
• Hartkloppingen of trillen.
• Angst of paniek bij benauwdheid.
• Moeite om mee te komen tijdens sporten.

Soms ontstaat hierdoor angst voor bewegen of inspanning. Een kind kan bijvoorbeeld sporten, gym of andere activiteiten gaan vermijden.

Deze klachten kunnen ook andere oorzaken hebben. Alleen aan deze signalen is niet te zien of er sprake is van disfunctionele ademhaling. Lees wanneer u contact moet opnemen.

Waardoor kunnen de klachten blijven bestaan?

Ademhaling, spanning, gedachten en bewegen kunnen elkaar beïnvloeden. Wanneer een kind sneller of dieper ademt dan het lichaam nodig heeft, kunnen bijvoorbeeld duizeligheid en tintelingen ontstaan. Deze lichamelijke reacties kunnen spannend zijn, waardoor een kind zich nog meer op de ademhaling gaat richten.

Sommige kinderen gaan hierdoor minder bewegen. De conditie kan vervolgens afnemen, waardoor inspanning eerder zwaar voelt. Zo kunnen klachten en zorgen over het bewegen elkaar versterken.

Daarom kijken we niet alleen naar hoe een kind ademt, maar ook naar wanneer de klachten ontstaan en welke invloed spanning, gedachten, bewegen en dagelijkse activiteiten hierop hebben.

Wat kunt u als ouder doen?

Neem de klachten serieus. Als de klachten zijn beoordeeld, kunt u uw kind helpen vertrouwen te krijgen in normale lichamelijke reacties tijdens bewegen. Een snellere ademhaling, hijgen, zweten en een hogere hartslag horen bij inspanning. Duidelijke benauwdheid moet u niet wegzetten als gewoon hijgen.

Probeer de ademhaling niet voortdurend te corrigeren met opmerkingen als ‘rustig ademen’ of ‘let op je ademhaling’. Hierdoor kan een kind zich juist meer op de ademhaling gaan concentreren. Bespreek met de behandelaar welke aanwijzingen uw kind helpen.

Kijk samen naar welke beweging en sport passend zijn. Bouw activiteiten stap voor stap op en houd rekening met de belastbaarheid van uw kind. Zo probeert u deelname aan school, sport en dagelijkse activiteiten te behouden.

Laat uw kind bij duidelijke benauwdheid pauzeren en zoek medische hulp volgens de aanwijzingen bij contact opnemen. Heeft uw kind astma? Blijf het behandelplan van de arts volgen.

Hoe helpt de kinderfysiotherapeut?

De kinderfysiotherapeut brengt in kaart wanneer de klachten ontstaan en kijkt naar de ademhaling in rust én tijdens inspanning. We bespreken ook eventueel eerder medisch onderzoek. Daarbij letten we op hoe vaak uw kind ademt, de beweging van borst en buik, spanning in spieren rond de nek en schouders en het herstel van de ademhaling na inspanning.

Afhankelijk van de hulpvraag kan de begeleiding bestaan uit:

• Uitleg over ademhaling en normale reacties op inspanning.
• De ademhaling leren herkennen en, waar nodig, aanpassen met passende oefeningen.
• Oefenen tijdens bewegen en sporten.
• Leren vertrouwen op normale reacties, zoals hijgen en een snellere ademhaling.
• Aandacht voor spanning of angst rondom benauwdheid.
• Werken aan conditie en het stap voor stap uitbreiden van dagelijkse activiteiten en sport.

Heeft uw kind vooral klachten tijdens sporten? Dan oefenen we, als dat passend is, ook in die situatie. De oefeningen sluiten aan bij de leeftijd, klachten en mogelijkheden van uw kind.

Als andere zorg nodig is, bespreken we dat met u. Met uw toestemming kunnen we afstemmen met bijvoorbeeld de huisarts of kinderarts. Bekijk ook hoe een behandeling verloopt en onze locaties in Rijnmond.

Wat is het doel van de begeleiding?

Het doel is dat uw kind weer met vertrouwen kan deelnemen aan dagelijkse activiteiten, school en sport. Uw kind leert de eigen ademhaling en lichaamssignalen beter herkennen en krijgt manieren aangereikt om hiermee om te gaan tijdens inspanning.

Zo werken we stap voor stap aan meer vertrouwen in de ademhaling en in wat het lichaam aankan. Het verloop verschilt per kind. We bekijken samen welke begeleiding helpt en passen het plan zo nodig aan.

Wanneer kunt u contact opnemen?

Neem bij nieuwe, onverklaarde of terugkerende benauwdheid contact op met de huisarts. Zo kan worden beoordeeld of medisch onderzoek of behandeling nodig is.

Bel direct de huisarts of huisartsen-spoedpost als uw kind moeilijk ademt, ook in rust opvallend snel ademt, door de benauwdheid nauwelijks kan praten of drinken, of als de huid tussen de ribben naar binnen trekt bij het ademen.

Bel 112 als uw kind benauwd is en suf wordt of een blauw-paarse kleur krijgt.

Zijn de ademhalingsklachten beoordeeld en hebben ze invloed op bewegen, sporten, school of dagelijkse activiteiten? Dan kunt u contact opnemen met de kinderfysiotherapeut om passende begeleiding te bespreken. Voor een afspraak bij ons is geen verwijzing nodig.

Bronnen

• Nederlandse Vereniging voor Kindergeneeskunde — Werkboek Kinderlongziekten (2023), hoofdstuk 44: Functionele ademhalingsstoornissen.
• Barker et al. (2020) — Pediatric Dysfunctional Breathing: Proposed Components, Mechanisms, Diagnosis, and Management.
• Thuisarts — Mijn kind is ziek. Waar moet ik op letten?
• Thuisarts — Mijn kind heeft opeens heftige klachten van astma (longaanval).

Online bronnen geraadpleegd op 9 september 2026.